تبلیغات
ترنم وحی - تفسیر سوره مبارکه قدر

شب قدر شب نزول قرآن !
از آیـات قـرآن بـه خـوبـى اسـتـفـاده مـى شـود كـه قـرآن مـجـیـد در مـاه مـبـارك رمـضـان نازل شده است :
(شهر رمضان الذى انزل فیه القرآن ) (بقره 185) و ظاهر این تعبیر آن است كه تمام قرآن در این ماه نازل گردید.
و در نـخـسـتـیـن آیـه سـوره قـدر مـى افـزایـد: مـا آن را در شـب قـدر نازل كردیم (انا انزلناه فى لیلة القدر).

(درادامه مطلب مطالعه کنید)

شب قدر شب نزول قرآن !
از آیـات قـرآن بـه خـوبـى اسـتـفـاده مـى شـود كـه قـرآن مـجـیـد در مـاه مـبـارك رمـضـان نازل شده است :
(شهر رمضان الذى انزل فیه القرآن ) (بقره 185) و ظاهر این تعبیر آن است كه تمام قرآن در این ماه نازل گردید.
و در نـخـسـتـیـن آیـه سـوره قـدر مـى افـزایـد: مـا آن را در شـب قـدر نازل كردیم (انا انزلناه فى لیلة القدر).
گـر چـه در این آیه صریحا نام قرآن ذكر نشده ولى مسلم است كه ضمیر انا انزلناه به قرآن باز مى گردد و ابهام ظاهرى آن براى بیان عظمت و اهمیت آن است .
تـعـبـیـر بـه انـا انـزلنـاه (مـا آن را نـازل كردیم ) نیز اشاره دیگرى به عظمت این كتاب بـزرگ آسمانى است كه خداوند نزول آن را به خودش نسبت داده مخصوصا با صیغه متكلم مـع الغـیـر كـه مـفـهـوم جـمـعـى دارد و دلیـل بـر عـظـمـت اسـت . نـزول آن در شـب قـدر هـمـان شـبـى كـه مـقـدرات و سـرنـوشـت انـسـانـهـا تـعـیـیـن مى شود دلیل دیگرى بر سرنوشت ساز بودن این كتاب بزرگ آسمانى است .
از ضـمـیـمـه كـردن ایـن آیـه بـا آیه سوره بقره نتیجه گیرى مى شود كه شب قدر در ماه مـبـارك رمـضـان است ، اما كدام شب است ؟ از قرآن چیزى در این مورد استفاده نمى شود، ولى روایـات در ایـن باره بحث فراوان كرده اند كه در پایان تفسیر این سوره به خواست خدا در این زمینه و مسائل دیگر سخن خواهیم گفت .
در ایـنـجـا سـؤ الى مطرح است و آن اینكه هم از نظر تاریخى و هم از نظر ارتباط محتواى قـرآن بـا حـوادث زنـدگـى پـیغمبر اكرم (صلى الله علیه و آله و سلم ) مسلم است كه این كـتـاب آسـمـانـى بـه طـور تـدریـجـى و در طـى 23 سـال نـازل گـردید، این امر چگونه با آیات فوق كه مى گوید در ماه رمضان و شب قدر نـازل شـده اسـت سـازگـار مـى بـاشـد؟ پـاسـخ ایـن سـؤ ال - بـه گـونـهـاى كـه بـسـیـارى از مـحـقـقـان گـفـتـه انـد ایـن اسـت كـه قـرآن داراى دو نزول بوده است .
نـزول دفـعـى كه در یك شب تمام آن بر قلب پاك پیغمبر اكرم (صلى الله علیه و آله و سـلم ) یـا بـیـت المـعـمـور یـا از لوح مـحـفـوظ بـه آسـمـان دنـیـا نازل گردید.
و نزول تدریجى كه در طول بیست و سه سال دوران نبوت انجام گرفت (شرح این مطلب را ذیل آیه 3 سوره دخان جلد 21 تفسیر نمونه صفحه 148 به بعد بیان كرده ایم ).
بـعـضـى نـیـز گـفـتـه انـد آغـاز نـزول قـرآن در لیـلة القـدر بوده نه تمام آن ولى این بر خلاف ظاهر آیه است كه مى گوید ما قرآن را در شب قدر نازل كردیم .
قـابـل تـوجـه ایـنـكـه : دربـاره نـازل شـدن قـرآن در بـعـضـى از آیـات تـعـبـیـر بـه
(انـزال ) و در بـعـضـى تـعـبـیر به (تنزیل ) شده است ، و از پاره اى از متون لغت اسـتـفـاده مـى شـود كـه تـنـزیـل مـعـمـولا در جـائى گـفـتـه مـى شـود كـه چـیـزى تـدریـجا نـازل گـردد، ولى (انـزال ) مـفـهـوم وسـیـع تـرى دارد كـه نـزول دفـعـى را نـیـز شـامـل مى گردد این تفاوت تعبیر كه در آیات قرآن آمده مى تواند اشاره به دو نزول فوق باشد.
در آیه بعد براى بیان عظمت شب قدر مى فرماید: تو چه مى دانى شب قدر
چیست ؟ (و ما ادراك ما لیلة القدر).
و بـلافـاصـله مى گوید: شب قدر شبى است كه از هزار ماه بهتر است (لیلة القدر خیر من الف شهر).
ایـن تـعبیر نشان مى دهد كه عظمت این شب به قدرى است كه حتى پیغمبر اكرم (صلى الله عـلیـه و آله و سـلم ) بـا آن عـلم وسـیـع و گـسـتـرده اش قبل از نزول این آیات به آن واقف نبود.
مى دانیم هزار ماه بیش از هشتاد سال است ، به راستى چه شب با عظمتى است كه به اندازه یك عمر طولانى پر بركت ارزشدارد.
در بـعـضـى از تـفـاسیر آمده است كه پیغمبر اكرم (صلى الله علیه و آله و سلم ) فرمود: یـكـى از بـنـى اسـرائیـل لبـاس جـنـگ در تـن كـرده بـود و هزار ماه از تن بیرون نیاورد و پـیـوسته مشغول (یا آماده ) جهاد فى سبیل الله بود، اصحاب و یاران تعجب كردند و آرزو داشـتـنـد چـنـان فـضـیـلت و افـتـخـارى بـراى آنـهـا نـیـز مـیـسـر مـى شـد، آیـه فـوق نازل گشت و بیان كرد كه
(شب قدر از هزار ماه برتر است ).
در حدیث دیگرى نیز آمده است كه پیغمبر اكرم (صلى الله علیه و آله و سلم ) از چهار نفر از بـنـى اسرائیل كه هشتاد سال عبادت خدا را بدون عصیان انجام داده بودند سخن به میان آورد، اصـحـاب آرزو كردند كه اى كاش آنها هم چنین توفیقى پیدا مى كردند آیه فوق در این زمینه نازل شد.
در ایـنـكـه عـدد هـزار در اینجا براى تعداد است یا تكثیر؟ بعضى گفته اند: براى تكثیر اسـت ، و ارزش شـب قـدر از هـزاران مـاه نـیـز برتر مى باشد، ولى روایاتى كه در بالا نقل كردیم نشان مى دهد كه عدد مزبور براى تعداد است ،
و اصولا عدد همیشه براى تعداد است مگر اینكه قرینه روشنى بر تكثیر باشد.
سـپـس بـه توصیف بیشترى از آن شب بزرگ پرداخته ، مى افزاید: فرشتگان و روح در آن شـب بـه اذن پـروردگـارشـان بـراى تـقـدیـر هـر كـار نـازل مـى شـونـد (تـنـزل المـلائكـة و الروح فـیـهـا بـاذن ربـهـم مـن كل امر).
بـا تـوجـه بـه ایـنـكـه
(تـنـزل ) فـعـل مـضـارع اسـت ، و دلالت بـر استمرار دارد (در اصـل (تـتـنـزل ) بـوده ) روشـن مـى شـود كه شب قدر مخصوص به زمان پیغمبر اكرم (صـلى الله عـلیـه و آله و سلم ) و نزول قرآن مجید نبوده ، بلكه امرى است مستمر و شبى است مداوم كه در همه سال تكرار مى شود.
در ایـنـكـه مـنـظـور از روح كـیـسـت ؟ بـعـضـى گـفـتـه انـد:
(جـبرئیل امین ) است كه (روح الامین ) نیز نامیده مى شود، و بعضى (روح ) را به معنى (وحى ) تفسیر كرده اند، به قرینه آیه 52 سوره شورى (و كذلك اوحینا الیك روحـا مـن امـرنـا): (هـمـانـگونه كه بر پیامبران پیش وحى فرستادیم بر تو نیز به فرمان خود وحى كردیم ).
بنابراین مفهوم آیه چنین مى شود:
(فرشتگان با وحى الهى در زمینه تعیین مقدرات در آن شب نازل مى شوند).
در اینجا تفسیر سومى وجود دارد كه از همه نزدیكتر به نظر مى رسد، و آن اینكه
(روح ) مخلوق عظیمى است ما فوق فرشتگان ، چنانكه در حدیثى از امام صادق (علیه السلام ) نـقـل شـده اسـت كـه شـخـصـى از آن حـضـرت سـؤ ال كـرد: (آیـا روح هـمـان جـبـرئیـل اسـت ؟) امـام (عـلیـه السـلام ) در پـاسـخ فـرمـود: (جـبـرئیـل مـن المـلائكـة ، و الروح اعـظـم مـن المـلائكـة ، ا لیـس ان الله عـز و جل یقول : تنزل الملائكة و الروح ؟)
جبرئیل از ملائكه است ، و روح اعظم از ملائكه است ، مگر خداوند
متعال نمى فرماید: ملائكه و روح نازل مى شوند؟
).
یعنى به قرینه مقابله ، این دو با هم متفاوتند، تفسیرهاى دیگرى نیز براى كلمه
(روح ) در اینجا ذكر شده چون دلیلى براى آنها نبود از آن صرف نظر گردید.
مـنـظور از
(من كل امر) این است كه فرشتگان براى تقدیر و تعیین سرنوشتها و آوردن هـر خـیـر و بـركـتـى در آن شـب نـازل مـى شـونـد، و هـدف از نزول آنها انجام این امور است .
یا اینكه هر امر خیر و هر سرنوشت و تقدیرى را با خود مى آورند. بعضى نیز گفته اند مـنـظـور ایـن اسـت كـه آنـهـا بـه امـر و فـرمـان خـدا نـازل مى شوند، ولى مناسب همان معنى اول است .
تـعـبـیـر بـه
(ربـهـم ) كه در آن تكیه روى مساءله ربوبیت و تدبیر جهان شده است . تـنـاسـب نـزدیـكـى بـا كـار ایـن فـرشـتـگـان دارد كـه آنـهـا بـراى تدبیر و تقدیر امور نازل مى شوند و كار آنها نیز گوشه اى از ربوبیت پروردگار است .
و در آخـریـن آیـه مى فرماید: شبى است آكنده از سلامت و خیر و رحمت تا طلوع صبح (سلام هى حتى مطلع الفجر).
هـم قـرآن در آن نـازل شـده ، هـم عـبـادت و احـیـاء آن مـعـادل هـزار مـاه اسـت ، هـم خـیـرات و بـركـات الهـى در آن شـب نـازل مـى شود، هم رحمت خاصش شامل حال بندگان مى گردد، و هم فرشتگان و روح در آن شب نازل مى گردند.
بنابراین شبى است سرتاسر سلامت ، از آغاز تا پایان ، حتى طبق بعضى از
روایـات در آن شـب شـیـطـان در زنـجیر است و از این نظر نیز شبى است سالم و تواءم با سلامت .
بنابراین اطلاق
(سلام ) كه به معنى سلامت است بر آن شب (به جاى اطلاق سالم ) در حقیقت نوعى از تاءكید است همانگونه كه گاه مى گوئیم فلانكس عین عدالت است .
بـعـضـى نـیـز گـفـتـه انـد كـه اطـلاق سـلام بـر آن شـب به خاطر این است كه فرشتگان پیوسته به یكدیگر یا به مؤ منان سلام مى كنند، یا به حضور پیامبر (صلى الله علیه و آله و سلم ) و جانشین معصومش مى رسند و سلام عرضه مى دارند.
جمع میان این تفسیرها نیز امكانپذیر است .
به هر حال شبى است سراسر نور و رحمت و خیر و بركت و سلامت و سعادت و بى نظیر از هر جهت .
در حـدیـثـى آمـده است كه از امام باقر سؤ ال شد: آیا شما مى دانید شب قدر كدام شب است ؟ فرمود: كیف لا نعرف و الملائكة تطوف بنا فیها: چگونه نمى دانیم ، در حالى فرشتگان در آن شب در گرد ما دور مى زنند!. در داستان ابراهیم (علیه السلام ) آمده است كه چند نفر از فـرشـتـگـان الهـى نزد او آمدند و بشارت تولد فرزند براى او آوردند و بر او سلام كـردنـد (هـود - 69) مـى گویند لذتى كه ابراهیم (علیه السلام ) از سلام این فرشتگان بـرد بـا تـمـام دنـیـا بـرابـرى نـداشـت ، اكـنـون بـاید فكر كرد كه وقتى گروه گروه فـرشـتـگـان در شـب قـدر نـازل مـى شـونـد و بـر مـؤ منان سلام مى كنند چه لذت و لطف و بركتى دارد؟!
وقـتـى ابراهیم (علیه السلام ) را در آتش نمرودى افكندند فرشتگان آمدند و بر او سلام كـردند، و آتش بر او گلستان شد، آیا آتش ‍ دوزخ به بركت سلام فرشتگان بر مؤ منان در شب قدر برد و سلام نمى شود؟
آرى ایـن نـشـانـه عـظـمـت امـت مـحـمـد (صـلى الله عـلیـه و آله و سـلم ) است كه در آنجا بر خلیل (علیه السلام ) نازل مى شوند و در اینجا بر این امت اسلام .




طبقه بندی: سوره مبارکه قــدر، 
برچسب ها: تفسیر، تفسیر سوره قدر، قدر،

Share      
ارسال توسط محمد سرباز آقا
آرشیو مطالب
پیوند های روزانه
شناخت رهبری
شهدا


منابع
تفسیرنور ، تفسیر نمونه ، تفسیر تسنیم ، مجمع البیان ، تفسیر نور الثقلین، تفسیر برهان ،جامع اءحادیث الشیعه ،جامع الاءخبار، عوالى اللئالى ،
خبرنامه





Powered by WebGozar

اوقات شرعی
امکانات
SEO Stats powered by MyPagerank.Net